اینده سازان

«آنتی‏بیوتیک» دارویی است که باکتری‏ها و سایر موجودات میکروسکوپی بیماری زا را از بین می‏برد. این داروها به بدن کمک می‏کنند تا به مقابله با بیماری‏ها بپردازد؛ از این رو از آنها برای درمان بسیاری از بیماری‏ها استفاده می‏شود.

واژه آنتی بیوتیک از «آنتی‏بیوسیز» گرفته شده است. آنتی به معنی «ضد» و بیوسیز به معنی «زیست» است. آنتی بیوتیک‏ها فقط انواع معینی از موجودات میکروسکوپی (مثل باکتری‏ها) را از بین می‏برند. در واقع آنتی‏بیوتیک‏ها مواد شیمیایی‏اند که از برخی موجودات ذره‏بینی مثل باکتری و کپک و یا برخی از گیاهان به دست می‏آیند.

عصر استفاده از آنتی‏بیوتیک از حدود سال 1928 میلادی با کشف نوعی «پنی‏سیلین» توسط  «سرالکساندر فلمینگ» آغاز شد. پنی‏سیلین در درمان ذات‏الریه سرفه التهاب گلو، کورک‏ها، زخم‏ها و غیره موثر است. «استرپتومایسین» نوع دیگری از آنتی‏بیوتیک است که برای درمان بیماری سل استفاده می‏شود.

انواع گوناگون آنتی‏بیوتیک‏ها از جمله «آمپی‏سیلین» «نتراسیکلین»، «کلرومایسین» و غیره برای بهبود و درمان بیماری‏های گوناگون مورد استفاده قرار می‏گیرند. امروزه بیش از 80 نوع آنتی‏بیوتیک شناخته شده وجود دارد. برخی از این داروها فقط  گونه‏های خاصی از موجودات ذره‏بینی را از بین می‏برند؛ در حالی که برخی دیگر طیف وسیعی از انواع مختلف باکتری‏ها را نابود می‏کنند.

دانشمندان هنوز به درستی از نحوه عملکرد آنتی‏بیوتیک‏ها بر ضد عوامل بیماری زا آگاه نیستند. برخی از محققین معتقدند که آنتی‏بیوتیک‏ها از رسیدن اکسیژن به میکرب‏های بیماری زا جلوگیری می‏کنند و در نتیجه موجب مرگ آنها می‏شوند. برخی دیگر می‏گویند آنتی‏بیوتیک‏ها مانع تغذیه میکرب‏ها از بدن می‏شوند؛ به این ترتیب میکرب‏ها در نتیجه فقدان مواد غذایی می‏میرند.

به هر حال آنتی‏بیوتیک‏ها به هر صورت که عمل  کنند، موجب از بین رفتن عوامل بیماری زا می‏شوند. هر ساله میلیون‏ها بیمار در سراسر جهان با استفاده از این داروها بهبود می‏یابند.

در سال 1930 میلادی 20 تا 85 درصد مرگ و میرها در آمریکا‏ ناشی از ابتلا به بیماری ذات‏الریه بود.

در سال 1960 میلادی این میزان به پنج درصد رسید. مرگ و میرهای ناشی از بیماری حصبه نیز از ده درصد به دو درصد کاهش پیدا کرد. آنتی‏بیوتیک‏ها برای درمان بیماری‏هایی مثل عفونت گلو، تب روماتیسمی و غیره نیز به کار می‏رود.

البته این داروها اثرات نامطلوبی نیز دارند. مثلاً ممکن است باعث ایجاد حساسیت شوند. در چنین حالتی، کهیر یا علایم دیگری در بدن ظاهر می‏شود. گاهی اوقات حساسیت و واکنش بدن نسبت به این داروها چنان شدید است که منجر به مرگ بیمار می‏شود. آنتی‏بیوتیک‏ها در برخی از افراد موجب بروز بیماری‏های دیگری می‏شوند.